Tóm tắt tin tức:
Càng nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy Lipoprotein(a) [Lp(a)] là một yếu tố nguy cơ độc lập và mạnh mẽ gây ra xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và hẹp van động mạch chủ. Khuyến cáo mới nhất từ ESC 2023 và AHA 2022 đề xuất xét nghiệm Lp(a) nên được thực hiện ít nhất một lần trong đời, đặc biệt với người có tiền sử gia đình bệnh tim mạch sớm.
Chi tiết nội dung:
🔬 Lp(a) là gì?
Lp(a) là một phân tử tương tự LDL nhưng có thêm một chuỗi protein đặc biệt gọi là apolipoprotein(a). Sự hiện diện của Lp(a) gây xơ vữa động mạch, làm tăng đông máu và giảm phân hủy cục máu đông – là nguyên nhân của các biến cố tim mạch nghiêm trọng.
⚠️ Ai nên xét nghiệm Lp(a)?
Theo ESC 2023 và ACC/AHA 2022, những nhóm nên được chỉ định xét nghiệm bao gồm:
- Người có tiền sử gia đình bị nhồi máu cơ tim sớm (nam <55 tuổi, nữ <65 tuổi).
- Người bị tăng cholesterol máu không rõ nguyên nhân.
- Người có tiền sử nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ dù LDL-C bình thường.
- Người bị hẹp van động mạch chủ chưa rõ nguyên nhân.
- Người có tiền sử cá nhân bệnh tim mạch sớm.
📈 Chỉ số nguy cơ và hướng xử trí:
- < 50 mg/dL (125 nmol/L): Nguy cơ thấp.
- 50–75 mg/dL (125–187 nmol/L): Trung bình.
- 75 mg/dL (187 nmol/L): Nguy cơ cao → cần can thiệp lối sống và điều trị hạ lipid tích cực.
Hiện nay, chưa có thuốc đặc hiệu giảm Lp(a) nhưng thuốc PCSK9 inhibitors và RNA-based therapies (olpasiran, pelacarsen) đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng và cho kết quả rất hứa hẹn.
✅ Lợi ích khi triển khai xét nghiệm Lp(a) tại Labo TH Việt Nam:
- Giúp sàng lọc sớm người có nguy cơ tiềm ẩn dù các chỉ số lipid khác bình thường.
- Hỗ trợ bác sĩ xây dựng phác đồ can thiệp sớm và chính xác hơn.
- Tạo lợi thế cạnh tranh trong hệ thống xét nghiệm chuyên sâu về tim mạch.
Kết luận:
Lp(a) là một chỉ số “cũ mà mới” – khó kiểm soát nhưng rất đáng quan tâm. Việc xét nghiệm chỉ số này giúp phát hiện sớm nhóm nguy cơ cao âm thầm và là xu hướng mới trong y học phòng ngừa tim mạch hiện đại.
Nguồn tham khảo:
- European Society of Cardiology (ESC) Guidelines 2023
- American Heart Association Scientific Statement 2022
- Tsimikas S. et al. N Engl J Med. 2020;382(3):244–255.
- Circulation. 2022;145(18):1385–1397. doi:10.1161/CIR.0000000000001051